شخصیت مفسر و متکلم بزرگ شیخ طبرسی در اندیشه ی بزرگان
23 بازدید
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : کلام اسلامی ) زمستان 1381 - شماره 44 )(14 صفحه - از 104 تا 117)
تعداد شرکت کننده : 0

شیخ طبرسی از مفسّران بزرگ و متکلّمان عالی‏مقام شیعه‏ی امامیه است و اندیشه‏های تفسیری و کلامی او در تفسیر معروف خود «مجمع البیان» بسان خورشیدی می‏درخشد. از این جهت در اینجا به درج مقاله‏ای که در سیزده رجب1423 در سالن اجتماعات مدرسه «دارالشفا» القا گردیده، می‏پردازیم.

قال الله تبارک و تعالی: «اگلَمْ تَرَ کَیْفَ ضَرَبَ الله مَثلاً کَلمةً طَیِّبَةً کَشَجرةٍ طَیِّبَة اگصْلُها ثابِت وَفَرْعُها فِی السَّماء تُوءْتی اُکلها کُلّ حینٍ بِاِذْنِ رَبِّها وَیَضْربُ اللهُ الاگمْثال لِلنّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتذَکَّرُون»(ابراهیم/2524)

«آیا ندیدی چگونه خداوند گفتار پاکیزه را، به درخت پاکیزه تشبیه کرده که ریشه‏ی آن در زمین ثابت، و شاخه‏ی آن در آسمان است، در هر زمان میوه‏ی خود را به اذن پروردگارش می‏دهد، و خداوند برای مردم مثل‏ها می‏زند، شاید متذکّر باشند».

امروز 13رجب 1423ه مصادف با سالروز ولادت پیشوای پرهیزکاران علی بن ابی طالب‏علیه السلام می‏باشد و به یمن و برکت این مولود مسعود، بزرگداشت پیشوای مفسّران شیخ طبرسی در چنین روزی در این مکان مقدس (سالن اجتماعات دارالشفاء) برگزار می‏شود. تقارن این دو پدیده ایجاب می‏کند که درباره‏ی هر دو، سخن گفته شود ولی از آن جا که غرض اصلی از برگزاری این همایش، تبیین شخصیت استاد تفسیر شیخ طبرسی می‏باشد، بیشترین سخن را

به این بخش اختصاص می‏دهیم.

سخن گفتن درباره‏ی امیرموءمنان با یک مجلس و دو مجلس به جایی نمی‏رسد، او از نظر شخصیت دریای ناپیدا کرانه است. به این زودی به ساحل آن نمی‏توان رسید ولی به مضمون شعر معروف:

آب دریا را اگر نتوان کشید

هم به قدر تشنگی باید چشید

از این جهت در حیات این بزرگمرد جهان خلقت پس از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله و سلم به نکاتی اشاره می‏کنم:

1. او نخستین فردی است که به پیامبر گرامی‏صلی الله علیه و آله و سلم ایمان آورد، و این مطلبی است که محدّثان شیعی و سنّی بر آن اتّفاق نظر دارند، جز گروه دور از خاندان رسالت که نمی‏خواهند این فضیلت، درباره‏ی آن امام تجلّی کند.

رسول گرامی‏صلی الله علیه و آله و سلم در حقّ او فرموده است: «أوّلکم وارداً علیّ الحوض، أوّلکم إسلاماً علیّ بن أبی طالب».(1)

«نخستین کسی که بر من در حوض کوثر وارد می‏شود نخستین فردی است که به من ایمان آورده و آن علی بن ابی طالب است».

این مطلب آن چنان مسلّم است که فزون از 65 دانشمند سنّی در کتاب‏های خود بر آن تصریح کرده‏اند.(2)

مسلّماً مقصود از این که او نخستین فردی است که به او ایمان آورده است همان ایمان رسمی در انظار مردم و بالاءخص بنی‏هاشم است و گرنه او از همان نخستین روزهای زندگی خویش در دامن پیامبر تربیت یافته و اسلام و ایمان با جان او عجین شده است، و لذا خود آن حضرت در حدیثی می‏فرماید: «و لقد صلّیتُ مع رسول الله قبلَ الناس بسبع سنین و أنا أوّل من صلّی به».

«من با رسول خدا پیش از همه مردم هفت سال نماز خواندم، و من نخستین کسی هستم که با او نماز گزارد».(3)

2. او نخستین کسی است که در

کعبه چشم به جهان گشود و در مسجد شربت شهادت نوشید، و تاکنون چنین فضیلتی از آنِ کسی نبوده است، و حضرت مسیح‏علیه السلام هر چند در «بیت اللحم» متولد گشت، امّا به خاطر مسأله‏ی «رفع»، شهادت در مسجد، نصیب او نگشت.

و به قول شاعر:

میسّر نگردد به کس این سعادت

به کعبه ولادت، به مسجد شهادت

3. او یگانه شخصی است که در تمام غزوات جز در غزوه‏ی تبوک در رکاب پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم بوده و او را یاری کرده است. و در غزوه‏ی تبوک به امر پیامبر در مدینه ماند، تا مراقب ترفندهای منافقان باشد.

4. او یگانه شخصیتی است که بسیاری از علوم اسلامی به او منتهی می‏شود و دانشمندان خود را رهین علوم و دانش او می‏دانند.

5. او نخستین کسی است که معارف شامخ اسلام را در خطب و کلمات خود بیان نمود و جامعه اسلامی را به تفکّر دعوت نمود.

ابن ابی الحدید در مقدمه‏ی شرح نهج البلاغه درباره‏ی بهره‏گیری علوم اسلامی از اندیشه‏ی بلند او، داد سخن داده است.(4)

ولی من در این جا نکته‏ای را یادآور می‏شوم که در کلام بزرگان نیست و این نکته خود برای ما اسوه و الگو است و آن این که از امیرموءمنان حدود 13هزار خطبه و نامه و کلمات حکیمانه نقل شده که بخشی از آنها در «نهج البلاغه» و بخشی دیگر در «مستدرکات نهج البلاغه» و کتاب «غرر الحکم» نگارش «آمدی» است.... ادامه در لینک

آدرس اینترنتی