پاسخ به پرسش های علمی در آکادمی کشور مغرب
32 بازدید
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : درسهایی از مکتب اسلام ) اذر 1383، سال 44 - شماره 9
تعداد شرکت کننده : 0

پاسخ به پرسش‏های عملی‏ در آکادمی کشور مغرب

در شمارهء گذشته به برخی از پرسشهای علمی از آیة الله سبحانی و پاسخ معظّم له اشاره گردید.و اینک‏ قسمت دیگری از پرسشهای مطرح شده را از نظر خوانندگان محترم می‏گذرانیم:

استاد دکتر عبد الکریم المالکی استاده دانشکدهء ادبیات:

من با آیت اللهء سبحانی در طرح تفسیر موضوعی موافقم و درک مفاهیم قرآنی در سایهء تفسیر موضوعی صورت می‏پذیرد.هرچند بسیاری از خاورشناسان کوشیده‏اند که‏ معارف قرآن را کم جلوه دهند،ولی از طریق تفسیر موضوعی می‏توان به مزیّت معارف‏ قرآن پی برد.

خوشبختانه در«مغرب»تفسیر موضوعی،مطرح می‏باشد و در این دانشکده، تفسیر موضوعی به ثبت رسیده و آقای محمد امین الشنقیطی کتابی در ده جلد تحت‏ عنوان تفسیر موضوعی به نام«اضواء البیان فی تفسیر القرآن بالقرآن»نوشته‏اند و ما خوشحالیم از اینکه شرق و غرب اسلامی باهم تلاقی کرده و آشنا شده‏اند.چیزی‏که‏ باید بیفزایم این است که تفسیر قرآن مانند سایر علوم،نیاز به روش‏شناسی دارد و مفسر باید با قواعد و اصول آن آشنا شود.هرچند علمای تفسیر،به یک رشته قواعد و اصول

اشاره کرده‏اند ولی چون علم تفسیر،یک علم دایرة المعارفی است و مطالب مختلفی در علوم را در خود جای می‏دهد،باید با آن علوم آشنا شد و دانشمند بزرگوار شیخ‏ عبد الحمید القاری کتابی به نام«التقنین فی أصول التأویل»نوشته است و در آن،به اصول‏ و مبانی که تفسیر بر آن استوار است،اشاره نموده.

پاسخ:

استاد محترم،روش تفسیر موضوعی را کلید فهم معارف قرآن دانسته و در این‏ فکر با ما همراه می‏باشند،و از اینکه در دانشکده،تفسیر موضوعی به ثبت رسیده‏ خرسند و خوشحال هستم.

این‏که می‏فرمایند باید مفسر از روش و اصول و مبانی خاص تفسیر آگاه گردد، سخنی است که جملگی برآنند و غالا مفسران در مقدمهء تفاسیر خود بر آن تأکید می‏ورزند.اینجانب کتابی تحت عنوان«المناهج التفسیریّة»نوشته و به منهج‏های مختلف‏ تفسیری اشاره کرده و علومی راکه مفسر باید دارا باشد،تبیین نموده‏ام.

امام طبرسی(471-548)در مقدمهء مجمع البیان و راغب در کتابی خاص،در این‏ موضوع به صورت مستوفی بحث نموده‏اند.

این‏که فرمودید:شیخ عبد الحمید القاری کتابی به نام«التقنین فی اصول التأویل»نوشته است،لا بد مقصود از«تأویل»همان تفسیر است و غالبا قدماه،مانند طبری در تفسیر خود و رضی در کتاب«حقائق التنزیل»لفظ«تأویل»را در معنی تفسیر به کار برده‏اند.

یکی از اساتید:

پیشنهاد تفسیر موضوعی در صورتی عملی است که ضوابط اجرایی آن روشن‏ گردد،باید روشن سازید که این روش به چه چیز نیاز دارد،بالاخره نحوهء پیاده کردن آن،

بدون توضیح کافی،امکان‏پذیر نیست.

پاسخ:

مرحلهء نظریه،با مرحلهء اجرا تفاوت دارد.ما فعلا در مرحلهء نخست هستیم.هرگاه‏ اصل نظریّه پذیرفته شد،مرحلهء بعدی یعنی مرحلهء اجرا فرامی‏رسد و هنوز اصل نظریه‏ برای همگان جا نیفتاده است.

استاد دکتر الغرمین،استاد فقه و تصوّف در دانشگاه محمد بن عبد اللّه گفت: با سپاس از استاد علامه و این‏که تفسیر موضوعی را به صورت یک نیاز مطرح‏ می کنند،ولی در این‏جا دو سؤال مطرح است:

1.در تفسیر موضوعی،آیات مربوط به یک موضوع،در سطح واحدی نیستند، زیرا برخی از آیات،منسوخ است و به آنها عمل نمی‏شود.در گردآوری ناسخ و منسوخ‏ در یک جا،چه فایده‏ای خواهد داشت.

2.در آغاز سخن،تفسیر را به دو بخش تقسیم کردید،«تفسیر ترتیبی»و«تفسیر موضوعی».اکنون سؤال می‏شود:مقصود از ترتیب،ترتیب نزول است،یعنی آیات قرآن‏ به ترتیب نزول تفسیر شوند یا ترتیب چینش،یعنی به شیوه‏ای که در مصحف کنونی آمده‏ است؟

پاسخ:

پرسش نخست،مربوط به«آیات احکام»است.در تفسیر موضوعی،هردو نوع‏ آیهء منسوخ و ناسخ مطرح می‏گردند،آنگاه با استناد به دلایل،ناسخ و منسوخ،بازشناسی‏ می‏شود.چه‏بسا در آیهء منسوخ،قرینه بر رفع ابهام از آیهء ناسخ یا بالعکس باشد.ولی نسخ‏ در قرآن بسیار کم و حتی از شمار انگشتان یک دست نیز کمتر است و اینکه در کتاب‏های‏ مربوط به ناسخ و منسوخ،ارقام و اعداد آیه‏های نسخ‏شده بالا رفته،به خاطر یک نوع ... ادامه در لینک

آدرس اینترنتی